السيد أحمد الهاشمي ( مترجم وشارح : حسن عرفان )
205
جواهر البلاغة ( فارسى )
« حمالة السيف » : بند يا تسمهء شمشير . نعم قد تمتنع إرادة المعنى الأصلى فى الكناية لخصوص الموضوع كقوله تعالى : آرى گاه ارادهء معنى اصلى به جهت موضوع خاصى در كنايه ممتنع مىشود . مانند سخن خداى برين : « وَ السَّماواتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ » « 1 » و آسمانها در پيچيده به دست راست اوست . در اين مورد خاص ارادهء معنى اصلى كه ترجمهء ظاهر آيه است ممكن نيست ، چون خداوند متعال جسم نيست و دست ندارد ، اينجا تنها معناى لازمى آنكه قدرت كامل است مقصود مىباشد . و مانند سخن خداى و الا : « الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى » « 2 » خداى رحمان بر عرش استقرار يافت . در اين آيهء شريفه نيز معناى اصلى آن را كه ترجمهء ظاهر آيه است نمىتوان اراده كرد و تنها معنى لازمى آن يعنى استيلا داشتن و اقتدار مراد است . كناية عن تمام القدرة و قوّة التّمكن و الاستيلاء . كنايه از قدرت كامل و توان دستيابى و اقتدار و سلطه داشتن است . و تنقسم الكناية بحسب المعنى الّذى تشير إليه إلى ثلاثة أقسام : كنايه به حسب معنايى كه به آن اشاره مىكند به سه قسم تقسيم مىگردد : 1 - كناية عن صفة كما تقول : هو ربيب أبى الهول تكنى عن شدّة كتمانه لسّره . و تعرف كناية الصفة بذكر الموصوف ملفوظا أملحوظا من سياق الكلام . 1 - كنايه از صفت . همانگونه كه مىگويى : « هو ربيب أبى الهول » او پروريدهء ابو الهول است . و آن را كنايه مىآورى از اينكه او رازش را به شدّت مىپوشاند . و كنايه از صفت به ذكركردن لفظ موصوف يا به لحاظ آن از ساختار كلام شناخته مىشود . « 3 » توضيح : « ربيب » : پرورده ، تربيتشده ، پسر زن كه از شوهر پيشينش دارد .
--> ( 1 ) - زمر ، 67 ( 2 ) - طه ، 5 ( 3 ) - كنايه از صفت در فارسى مانند اين بيت خاقانى : عاشق بكشى به تيغ غمزه * چندانكه به دست چپ شمارى به دست چپ شمردن كنايه از كثرت است .